Zespół piekących ust i języka – nietypowe powikłanie po wypełnieniu ust

W toku prowadzonej działalności spotkaliśmy się kilkukrotnie z przypadkami zespołu piekącego języka i ust po podaniu wypełnienia żelowego w obszar czerwieni wargowej. Najczęściej były to pacjentki, którym podano wypełnienie niskiej jakości. Dolegliwości wystąpiły kilka dni po podaniu wypełniacza, a w dwóch przypadkach nie ustąpiły nawet po jego usunięciu co wiązało się z koniecznością wdrożenia leczenia farmakologicznego.

„Pani doktor, od czasu powiększania ust wszystko mnie piecze. Nie mogę spać, nie mogę jeść, Czy to uczulenie na kwas hialuronowy?”

To pytanie nie pojawia się często w gabinetach medycyny estetycznej ale pojawiło się u nas kilka razy w ciągu ostatnich kilku lat działalności. Zarejestrowaliśmy kilka zgłoszeń, pieczenia, szczypania, mrowienia lub zaburzenia czucia języka i ust, które rozpoczęły się dokładnie po zabiegu z użyciem kwasu hialuronowego. W takiej sytuacji nie można od razu rozpoznać zespołu piekącego języka. Najpierw należy wykluczyć wszystkie możliwe przyczyny związane z wykonanym zabiegiem i najlepiej zacząć od usunięcia wypełniacza.

Stomatodynia

Pieczenie języka, warg lub błony śluzowej jamy ustnej może być niezwykle uciążliwe. Pacjenci opisują je jako palenie, szczypanie, mrowienie, kłucie albo wrażenie, jakby jama ustna została poparzona gorącym napojem. Jednocześnie w badaniu stomatologicznym i dermatologicznym często nie widać zmian, które mogłyby wyjaśnić nasilenie dolegliwości.piekącej jamy ustnej (Burning Mouth Syndrome, BMS, stomatodynii).

Najczęściej dolegliwości dotyczą:

• języka,
• warg,
• podniebienia,
• błony śluzowej policzków.

Objawom mogą towarzyszyć:

• uczucie gorąca,
• mrowienie,
• drętwienie,
• suchość jamy ustnej,
• zaburzenia smaku.

Charakterystyczne jest to, że błona śluzowa często wygląda prawidłowo. Według kryteriów International Classification of Orofacial Pain dolegliwości powinny:

• występować codziennie,
• utrzymywać się przez ponad dwie godziny dziennie,
• trwać przynajmniej trzy miesiące,
• mieć charakter pieczenia, palenia lub dysestezji,
• występować przy prawidłowym wyglądzie błony śluzowej,
• nie mieć innej możliwej do zidentyfikowania przyczyny.

BMS jest więc rozpoznaniem z wykluczenia. Nie można go potwierdzić wyłącznie na podstawie pieczenia języka.

Jeżeli pieczenie rozpoczęło się bezpośrednio po podaniu kwasu hialuronowego lub w krótkim czasie po zabiegu, w pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, czy dolegliwości nie są związane z obecnością wypełniacza lub powikłaniem pozabiegowym.

Postępowanie powinno obejmować:

• dokładny wywiad dotyczący przebiegu zabiegu,
• badanie ultrasonograficzne wysokiej częstotliwości,
• ocenę obecności kwasu hialuronowego,
• wykluczenie ucisku na struktury nerwowe,
• ocenę przewlekłego stanu zapalnego,
• wykluczenie biofilmu oraz opóźnionej reakcji zapalnej.

Leczenie

Jeżeli badanie potwierdza obecność kwasu hialuronowego, a obraz kliniczny sugeruje jego związek z dolegliwościami, pierwszym etapem leczenia powinno być usunięcie wypełniacza przy użyciu hialuronidazy medycznej (Hylase Dessau, Hinex). Dopiero po wyeliminowaniu potencjalnej przyczyny miejscowej można ocenić, czy utrzymujące się objawy odpowiadają Burning Mouth Syndrome lub innemu bólowi neuropatycznemu. Nie oznacza to oczywiście, że każdy pacjent po powiększaniu ust wymaga rozpuszczenia wypełniacza. Decyzja powinna być poprzedzona badaniem klinicznym oraz diagnostyką ultrasonograficzną.

Nie istnieje jedna metoda skuteczna u wszystkich pacjentów. Najlepsze efekty daje leczenie wielokierunkowe.

Leczenie miejscowe

• miejscowy klonazepam (tabletka rozpuszczana w jamie ustnej zgodnie z zaleceniem lekarza) – 0,25 – 1 mg,
• preparaty nawilżające przy współistniejącej suchości, sztuczna ślina,
• eliminacja czynników drażniących błonę śluzową.
• kapsaicyna – zawarta w papryczkach chili (rzadziej stosowana z uwagi na niską tolerancję).

Leczenie ogólne

W zależności od obrazu klinicznego lekarz może rozważyć:

• klonazepam,
• gabapentynę,
• pregabalinę,
• duloksetynę,
• wybrane trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.

Dobór leczenia powinien być zawsze indywidualny i uwzględniać choroby współistniejące oraz możliwe działania niepożądane.

Jeżeli badania laboratoryjne wykażą niedobory, należy je wyrównać. Dotyczy to przede wszystkim:

• żelaza,
• witaminy B12,
• kwasu foliowego,
• cynku.

Nie zaleca się rutynowej suplementacji bez wcześniejszej diagnostyki.

Terapie wspomagające

Coraz więcej badań wskazuje na korzyści z:

• terapii poznawczo-behawioralnej (CBT),
• technik redukcji stresu,
• fotobiomodulacji (laseroterapii niskoenergetycznej), choć jakość dowodów naukowych jest nadal ograniczona,
• kwasu α-liponowego – wyniki badań są niejednoznaczne, dlatego nie jest to leczenie standardowe.

U części pacjentów udaje się uzyskać całkowite ustąpienie objawów, jednak u wielu choroba ma charakter przewlekły z okresami poprawy i nawrotów. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka oraz indywidualnie dobrane leczenie prowadzone przez lekarza.

Dlaczego dochodzi do pieczenia ?

Obecnie uważa się, że Burning Mouth Syndrome jest chorobą o podłożu neuropatycznym.

Badania wskazują na:

• zaburzenia funkcjonowania drobnych włókien nerwowych,
• nieprawidłowe przewodzenie bodźców bólowych,
• zwiększoną wrażliwość zakończeń nerwowych,
• zaburzenia przetwarzania bólu w ośrodkowym układzie nerwowym.

U pacjentów po zabiegach estetycznych podobne objawy mogą być początkowo wywołane miejscowym stanem zapalnym, uciskiem tkanek lub reakcją na obecność wypełniacza. Jeżeli bodziec utrzymuje się odpowiednio długo, może dojść do tzw. sensytyzacji obwodowej i ośrodkowej, czyli nadmiernej pobudliwości układu nerwowego. Wówczas objawy mogą utrzymywać się nawet po usunięciu pierwotnej przyczyny.

Co należy wykluczyć?

Przed rozpoznaniem Burning Mouth Syndrome należy wykluczyć:

• działania niepożądane niektórych leków.
• obecność kwasu hialuronowego i jego powikłań,
• zakażenie,
• alergię kontaktową,
• kandydozę,
• liszaja płaskiego,
• niedobory żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego i cynku,
• cukrzycę,
• choroby tarczycy,
• zespół Sjögrena,

Burning Mouth Syndrome to choroba, której nie można rozpoznać „na pierwszy rzut oka”. Właśnie dlatego wielu pacjentów przez długi czas pozostaje bez właściwej diagnozy. Współczesna medycyna coraz lepiej rozumie mechanizmy odpowiedzialne za ten zespół i wiemy dziś, że nie jest to problem „wyobrażony”, lecz rzeczywiste schorzenie związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego.

Jeżeli odczuwasz przewlekłe pieczenie języka lub jamy ustnej mimo prawidłowego wyglądu błony śluzowej, nie bagatelizuj tych objawów. Odpowiednia diagnostyka pozwala wykluczyć groźniejsze choroby i dobrać leczenie, które może znacząco poprawić komfort życia. Zapraszamy do nas – u nas znajdziemy rozwiązanie nawet dla najtrudniejszych przypadków.

Piśmiennictwo

• Khawaja SN, Alaswaiti OF, Scrivani SJ. Burning Mouth Syndrome. Dent Clin North Am. 2023 Jan;67(1):49-60. doi: 10.1016/j.cden.2022.07.004. Epub 2022 Oct 27. PMID: 36404080.
• Sangalli L, Mirfarsi S, Kramer JM, Eisa E, Miller CS. Managing Burning Mouth Syndrome: Current and Future Directions. Drugs. 2025 Sep;85(9):1109-1131. doi: 10.1007/s40265-025-02220-x. Epub 2025 Aug 15. PMID: 40815383.
• Alvarenga-Brant R, Costa FO, Mattos-Pereira G, Esteves-Lima RP, Belém FV, Lai H, Ge L, Gomez RS, Martins CC. Treatments for Burning Mouth Syndrome: A Network Meta-analysis. J Dent Res. 2023 Feb;102(2):135-145. doi: 10.1177/00220345221130025. Epub 2022 Oct 8. PMID: 36214096.